hava-yastigi-ne-ise-yarar

Hava Yastıkları Neden Önemli?

Yol Arkadaşı
Garenta Pro 7 Dakikalık Okuma

Seyahat tarihinin kaderini değiştiren hava yastıkları, günümüzde tüm araçların olmazsa olmaz detaylarından biri. Araç güvenlik sistemlerinin her geçen gün daha kontrollü ve teknolojik hale gelmesi ya da otonom araçların teker teker hayata geçmesi dahi hava yastıklarını araç güvenliği anlamında oyun dışı bırakmaya yeterli olmadı. Hava yastıklarını bu denli önemli hale getiren özellik nedir? Hava yastığı neden gereklidir? Ne türde tür hava yastıkları vardır? Bu soruların yanıtını almak üzere, çarpışma testlerinin baş aktörleri hava yastıklarıyla etraflıca tanışmanın vakti.

 

50 Yılı Aşkın Bir Arayış

 

Hava yastığı, kaza durumlarında kazanın tesirine ve koşullarına göre şişerek, sürücülerle yolcuların yaralanmalarını önlemek veya kısmen azaltmak amacıyla tasarlanan ve pasif olarak sınıflandırılan bir güvenlik sistemi olarak hayatımıza girdi. 80’lerde ün kazanan hava yastıklarının mazisi ise patentinin ilk olarak alındığı 50’li yıllara uzanıyor. İlk çalışmalarda sıkıştırılmış veya ısıtılmış hava, sıkıştırılmış azot, freon ve karbondioksit gibi gazların kullanılmasıyla, hava yastıkları büyük tartışmalara yol açmaya başladı. Üretilmesi planlanan ilk hava yastıklarında, hava yastığını harekete geçirecek otomatik bir mekanizma bulunmuyordu. Bu nedenle ya sürücü yardımıyla ya da fişek yardımıyla şişirmeleri gerekiyordu. Bunun yanı sıra gerekli miktardaki gazın temini, araca montaj edilmesi ve kişilerin güvenliğinin sağlanabilmesi için oldukça büyük sistemlere  gereksinim duyuluyordu. 1968 yılında tüm tartışmalar nihayet son buldu ve John Pietz adında bir kimyacının sodyum azit ve bir metalik oksit karışımı kullanarak sıkıştırılmış gaz  yerine bir “katı itici” kullanımını gerçekleştirmesiyle bu soru ve sorunlar da giderilmiş oldu. Yastıkların şişmesine yardımcı olan bu karışımdaki sodyum azit çok zehirli bir katı madde olduğundan, hava yastığı sistemi içinde sızdırmazlığı çok yüksek olan çelik veya alüminyum kaplar geliştirildi. Günümüzde de birçok sistemde hala aynı kaplar kullanılmakta. İlk olarak Mercedes Benz W126 S-Class bünyesinde hayata geçen ve popülerlik kazanan hava yastıkları, emniyet kemerine ek olarak tasarlanmıştır.

 

Hava Yastıkları Nasıl Çalışır?

 

20-25 km/saat hızın üzerinde gerçekleşen çarpma veya kaza durumlarında aktif hale gelen hava yastıkları sensörler yardımıyla çalışır. Araç, az önce belirtilen hızda ilerlerken sert bir cisimle temas haline geçer geçmez elektronik sistemin sahip olduğu sensör durumu algılar ve elektronik sisteme sinyal gönderir. Elektronik sistem sinyali algılar ve buna uygun bir cevap hazırlayıp hava yastığının şişmesi için sodyum azide bileşiğinin bulunduğu ortama kıvılcım çakar. Kıvılcımla birlikte kimyasal reaksiyon başlar ve nitrojen ayrışarak ortaya yüksek hacimli gazı çıkarır. Yani yastığın şişmesi temelde yastığın patlaması olarak da adlandırılabilir. Patlama esnasında 110 desibellik bir ses ortaya çıkar ve çoğunlukla bu ses geçici bir duyma kaybı yaratır. Şişen yastık, sürücü ve yolcuların nefes almasını engellememesi için çarpışmadan birkaç saniye sonra kapanır.

 

 

Hava Yastığı Çeşitleri Nelerdir?

 

Hava yastıkları tiplerine ve kullanım amaçlarına göre ikiye ayrılır. Tiplerine göre sınıflandırılan hava yastıkları, büyük boy (full size) ve küçük boy (Avrupa hava yastığı-Eurobag) olarak iki tipte ele alınır. Büyük boy hava yastıkları güvenlik anlamında daha güçlüdür çünkü yalnızca kafa bölgesini değil; daha geniş bir bölümü koruma kapasitesine sahiptir. Kullanım alanlarına göre sınıflandırılan hava yastıkları da dört ayrı sınıfta incelenir: Sürücü hava yastığı, yolcu hava yastığı, yan darbe hava yastığı, perde hava yastıkları ve göğüs/kafa-göğüs koruma yastığı.

 

Sürücü yastığı direksiyon simidi içerisinde yer alır ve 42 lt hava kapasitesine sahiptir. Yolcu hava yastıkları, parçalar ve çalışma açısından sürücü tarafındaki hava yastığı modülüne benzer. Ancak boyutları çok daha geniştir ve 90 litreye kadar çıkabilir. Diz yastığı, aracın gösterge panelinin altında bulunan küçük bir hava yastığı panelidir ve yolcunun kaza anında darbe almasını önlemenin yanı sıra mevcut pozisyonunu korumasına da yardımcı olur. Yandan alınan darbelere yol açan çarpmalarda aktif hale gelen yan darbe hava yastıkları, göğüs bölmesinde gövdenin alt kısmında koruma sağlamak amacıyla geliştirilmiştir ve araç kapılarına monte edilmiştir. Son olarak perde hava yastıkları, özellikle station kasa ve pikaplarda taklaya veya ters dönmeye yönelik  artan eğilimi azaltmak amacıyla geliştirilmiştir. Yan çarpmalarda veya ters dönme durumlarında da etkili olan perde hava yastıkları, tavan boyunca ön camın üst kısmında sürücü kapısını kaplayacak şekilde veya yan camların üstlerinde yer alabilir. Bu sistem, yan hava yastıklarıyla birlikte çalışır.

 

Hava Yastıkları ve Güvenlik İpuçları

 

Sürüş halindeyken, hava yastıklarından etkili sonuç alabilmek ve boğulma riskini göz ardı edebilmek adına, direksiyona en az 25 cm mesafede bulunmalısınız.

 

Ön koltukta oturan sürücü ve yolcular, yolculukları boyunca mümkün olduğunca geri pozisyonda oturmalı ve ön bölümde kendilerine alan bırakmalıdır.

 

Emniyet kemerlerinin bağlı olduğundan her daim emin olunmalıdır. Hava yastıkları, emniyet kemeri takılı olmadığı anlarda neredeyse hiçbir etkide bulunmaz.

 

Araçta yolculuk edecek çocuklar için yüzü geriye bakan çocuk güvenlik koltukları önerilse de, eğer hava yastıkları devre dışı bırakılmamışsa bu koltuklar kullanılmamalıdır. Hava yastığı ön koltukta oturan çocuklar için büyük risk taşır, diğer yandan hava yastıklarının devre dışı bırakılması bu alanı onlar için güvenli hale getirmez. 12 yaş ve altı tüm çocukların arka koltukta oturtulması her daim ölüm riskini azaltır.

 

YORUM YAP